Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne

Piel. Zdr. Publ.
Index Copernicus (ICV) – 69,56
Ogólny współczynnik odrzuceń – 24,41%
ISSN 2082-9876 (print)
ISSN 2451-1870 (online)
Periodyczność – kwartalnik

Pobierz PDF

Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nursing and Public Health

2017, tom 7, nr 4, październik-grudzień, str. 305–311

doi: 10.17219/pzp/76716

Typ publikacji: praca poglądowa

Język publikacji: polski

Pobierz cytowania:

  • BIBTEX (JabRef, Mendeley)
  • RIS (Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero)

Creative Commons BY-NC-ND 3.0 Open Access

Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto

Dietary recommendations for hypothyroidism and Hashimoto’s disease

Alicja E. Ratajczak1,B,C,D, Małgorzata Moszak1,A,C,D,E, Marian Grzymisławski1,A,E,F

1 Studenckie Koło Naukowe Dietetyki, Katedra i Klinika Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Streszczenie

Choroba Hashimoto jest stanem, w którym układ immunologiczny produkuje przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej i tyreoglobulinie, co prowadzi do zaniku komórek pęcherzykowych tarczycy i jej niedoczynności. Uważa się, że w rozwoju tej przypadłości istotną rolę odgrywają m.in. czynniki żywieniowe. Celem niniejszej pracy było omówienie prawidłowego sposobu odżywiania się osób z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto oraz niedoczynnością tarczycy. Dieta w przebiegu tych chorób powinna dostarczać pacjentowi odpowiednią ilość pełnowartościowego białka, które zawiera aminokwasy niezbędne do syntezy hormonów tarczycy. Poza tym mięso ma wiele witamin i składników mineralnych. Głównym źródłem węglowodanów powinny być pełnoziarniste produkty zbożowe, które oprócz tego, że zawierają więcej witamin i składników mineralnych niż ich oczyszczone odpowiedniki, dostarczają do organizmu błonnik pokarmowy zapobiegający zaparciom często pojawiającym się u chorych. Niebagatelną rolę w żywieniu odgrywają kwasy tłuszczowe n-3, wykazujące działanie przeciwzapalne. Wskazane jest natomiast ograniczenie nasyconych kwasów tłuszczowych. Osoby z niedoczynnością tarczycy i zapaleniem tarczycy typu Hashimoto powinny zwrócić szczególną uwagę na odpowiednią podaż witaminy D o działaniu plejotropowym, jodu, którego zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą być szkodliwe, i selenu, będącego składnikiem wielu enzymów niezbędnych do prawidłowej pracy tarczycy. W pracy zwrócono uwagę na diety eliminacyjne stosowane w chorobach tarczycy, przede wszystkim wykluczenie glutenu i laktozy, oraz omówiono zasadność ich stosowania. Istotną rolę w patogenezie chorób tarczycy odgrywają prawdopodobnie produkty wolotwórcze spożywane w nadmiernych ilościach, zwłaszcza jeśli dieta jest uboga w jod.

Abstract

Hashimoto’s thyroiditis is a disease of the immune system, in which it produces antibody anti-thyroid peroxidase and antithyroglobulin. It causes disappearance of thyroid follicular cells and leads to hypothyroidism. Reaserch shows that nutritional factors are very important in development of this disease. The article covers the nutrition of the patients with Hashimoto’s thyroiditis and hypothyroidism. A complete protein (e.g., meat, fish) is very important component of the diet, because it builds amino acids, which are used in synthesis of thyroid hormones. Furthermore, meat is the source of vitamins and minerals. The main source of carbohydrates should be whole grain products, because they contain a lot of vitamins, minerals and fibers, which can prevent constipation. Very important in the diet of patients with Hashimoto’s thyroiditis and hypothyroidism are also n-3 fatty acids - because of their anti-inflammantory effect. Saturated fatty acids should be limited. Another significant components of the diet are: vitamin D because of its pleiotropic function, iodine (safe dosage - overdose and deficiency can be harmful) and selen, which is a building element of many enzymes. The elimination diets - especially gluten and lactose free diets - and their appropriateness has been discussed. Volatile products play an important role in pathogenesis of thyroid diseases, especially in iodine deficiency.

Słowa kluczowe

dieta, choroba Hashimoto, niedoczynność tarczycy

Key words

diet, hypothyroidism, Hashimoto’s disease

Piśmiennictwo (35)

  1. Friedman M. Thyroid autoimmune disease. Journal of Restorative Medicine. 2013;2:70–81.
  2. Tuchendler D, Bolanowski M. Rola osteoprotegeryny i witaminy D w patologii tarczycy. Endokrynol Pol. 2009;60(6):470–475.
  3. Zakrzewska E, Zegan M, Michota-Katulska E. Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromatol Chem Toksykol. 2015;48(2):117–127.
  4. Lizis-Kolus K. Ocena wpływu niedoboru witaminy D na przebieg choroby Hashimoto u chorych w województwie świętokrzyskim [praca doktorska]. Kraków; Uniwersytet Jagielloński; 2015.
  5. Woody S. Dietary Intervention for Hashimoto’s Thyroiditis: Auto-immune Protocol [graduate capstone]. American College of Healthcare Sciences. https://achs.edu/resource/theses-and-capstone-projects/woody.pdf.
  6. Siemińska L, Wojciechowska C, Kos-Kudła B,et al. Stężenie leptyny, adiponektyny i interleukiny-6 w surowicy krwi u kobiet po menopauzie z chorobą Hashimoto. Endokrynol Pol. 2010;61(1):112–116.
  7. Tamer G, Mert M, Tamer I, Mesci B, Kilic D, Arik S. Effects of thyroid autoimmunity on abdominal obesity and hyperlipidaemia. Endokrynol Pol. 2011;62(5):421–428.
  8. Jarosz M, Stolińska H, Wolańska D. Żywienie w niedoczynności tarczycy. Warszawa: PZWL; 2014.
  9. Gierach M, Gierach J, Skowrońska A. et al. Hashimoto’s thyroiditis and carbohydrate metabolism disorders in patients hospitalised in the Department of Endocrinology and Diabetology of Ludwik Rydygier Collegium Medicum in Bydgoszcz between 2001 and 2010. Endokrynol Pol. 2012;63(1):14–17.
  10. Handisurya A, Pacini G, Tura A, Gessl A, Kautzky-Willer A. Effects of T4 replacement therapy on glucose metabolism insubjects with subclinical (SH) and overt hypothyroidism (OH). Clin Endocrinol. 2008;69(6):963–969.
  11. Müller S, Pfeuffer C. Właściwe i smaczne żywienie korzystne dla tarczycy. Warszawa: PZWL; 2002.
  12. Kawicka A, Regulska-Ilow B. Metabolic disorders and nutritional status in autoimmune thyroid diseases. Postepy Hig Med Dosw. 2015;69:80–90.
  13. Marciniak-Łukasiak K. Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3. Żywn-nauk Technol Ja. 2011;6(79):24–35.
  14. Sicińska P, Pytel E, Kurowska J, Koter-Miachalak M. Suplementacja kwasami omega w różnych chorobach. Postepy Hig Med Dosw. 2015;69:838–852.
  15. Markiewicz-Żukowska R, Naliwajko SK, Bartosiuk E, Sawicka E, Omeljaniuk WJ, Borawska MH. Zawartość witamin w dietach kobiet z chorobą Hashimoto. Bromatol Chem Toksykol. 2011;44(3):539–543.
  16. Bączyk M, Ruchała M, Pisarek M, et al. Profilaktyka jodowa u dzieci w Regionie Wielkopolskim w latach 1992–2005. Endokrynol Pol. 2006;57(2):110–115.
  17. Zhao H, Tian Y, Liu Z, Li X, Feng M, Huang T. Correlation between iodine intake and thyroid disorders: A cross-sectional study from the South of China. Biol Trace Elem Res. 2014;162:87–94.
  18. Teng X, Shan Z, Chen Y, et al. More than adequate iodine intake may increase subclinical hypothyroidism and autoimmune thyroiditis: A cross-sectional study based on two Chinese communities with different iodine intake levels. Eur J Endocrinol. 2011;164:943–950.
  19. WHO, UNICEF, ICCIDD. Assessment of Iodine Deficiency Disorders and Monitoring their Elimination: A Guide for Programme Managers. Genewa: World Health Organization; 2001.
  20. Laurberg P, Andersen S, Pedersen IB, Knudsen N, Carlé A. Prevention of autoimmune hypothyroidism by modifying iodine intake and the use of tobacco and alcohol is manoeuvring between Scylla and Charybdis. Hormones. 2013;12(1):30–38.
  21. Naliwajko SK, Markiewicz-Żukowska R, Sawicka E, Bartosiuk E, Omeljaniuk WJ, Borawska MH. Składniki mineralne w diecie pacjentek z chorobą Hashimoto. Bromatol Chem Toksykol. 2011;44(3):544–549.
  22. Zagrodzki P, Kryczyk J. Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto. Postepy Hig Med Dosw. 2014;68:1129–1137.
  23. Kryczyk J, Zagrodzki P. Selen w chorobie Gravesa-Basedowa. Postepy Hig Med Dosw. 2013;67:491–498.
  24. Pirola I, Gandossi E, Agosti B, Delbarba A, Cappelli C. Selenium supplementation could restore euthyroidism in subclinical hypothyroid patients with autoimmune thyroiditis. Endokrynol Pol. 2016;67(6):567–571.
  25. Socha K, Dziemianowicz M, Omeljaniuk WJ, Soroczyńska J, Borawska MH. Nawyki żywieniowe a stężenie selenu w surowicy u pacjentów z chorobą Hashimoto. Probl Hig Epidemiol. 2012;93(4):824–827.
  26. Cellini M, Santaguida MG, Gatto I, et al. Systematic appraisal of lactose intolerance as cause of increased need for oral thyroxine. J Clin Endocrinol Metab. 2014;99(8): e1454–e1458. doi: 10.1210/jc.2014-1217.
  27. Asik M, Gunes F, Binnetoglu E, et al. Decrease in TSH levels after lactose restriction in Hashimoto’s thyroiditis patients with lactose intolerance. Endocrine. 2014;46:279–284.
  28. Brzóska F, Szybiński Z, Śliwiński B. Iodine concentration in Polish milk: Variations due to season and region. Endokrynol Pol. 2009;60(6):449–454.
  29. Valentino R, Savastano S, Tommaselli AP, et al. Prevalence of coeliac disease in patients with thyroid autoimmunity. Horm Res. 1999;51:124–127.
  30. Virili C, Bassotti G, Santaguida MG, et al. Atypical celiac disease as cause of increased need for thyroxine: A systematic study. J Clin Endocrinol Metab. 2012;97(3): e419–e422. doi: 10.1210/jc.2011-1851.
  31. Ch’ng CL, Jones MK, Kingham JGC. Celiac disease and autoimmune thyroid disease. Clin Med Res. 2007;5(3):184–192.
  32. Cuoco L, Certo M, Jorizzo RA, et al. Prevalence and early diagnosis of coeliac disease in autoimmune thyroid disorders. Ital J Gastroenterol Hepatol. 1999;31(4):283–287.
  33. Tonstad S, Jaceldo-Siegl K, Messina M, Haddad E, Fraser GE. The association between soya consumption and serumthyroid-stimulating hormone concentrations in the Adventist Health Study-2. Public Health Nutr. 2015;19(8),1464–1470.
  34. Fruzza AG, Demeterco-Berggren C, Jones KL. Unawareness of the effects of soy intake on the management of Congenital Hypothyroidism. Pediatrics. 2012;130(3):e699–e702. doi: 10.1542/peds.2011-3350.
  35. Kurdybacha P, Czarnywojtek A, Warmuz-Stangierska I, Waligórska J, Stangierski A, Florek E. Smoking and other goitrogens as significant risk factors of thyroid diseases. Przegl Lek. 2011;68(10):1000–1004.