Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nursing and Public Health

Piel. Zdr. Publ.
Index Copernicus (ICV) – 68,85
Ogólny współczynnik odrzuceń – 24,12%
ISSN 2082-9876 (print),   ISSN 2451-1870 (online)
Periodyczność – kwartalnik

Pobierz PDF

Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nursing and Public Health

2018, tom 8, nr 4, październik-grudzień, str. 245–251

doi: 10.17219/pzp/91607

Typ publikacji: praca oryginalna

Język publikacji: polski

Pobierz cytowania:

  • BIBTEX (JabRef, Mendeley)
  • RIS (Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero)

Creative Commons BY-NC-ND 3.0 Open Access

Ocena stanu odżywienia i składu ciała osób starszych – pensjonariuszy domów pomocy społecznej i Dziennego Domu Pobytu w Nysie

Assessment of nutritional status and body composition of elderly people living in nursing homes and a day-care center in Nysa, Poland

Marzena Ewa Zołoteńka-Synowiec1,A,B,C,D, Ewa Malczyk1,E,F, Beata Całyniuk1,A,E,F, Izabela Grzesik1,A,B,C, Monika Hajuga1,A,B,C, Ewelina Oknińska1,A,B,C

1 Instytut Dietetyki, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie, Nysa, Polska

Streszczenie

Wprowadzenie. Starość jest jednym z etapów życia człow-ieka. Proces starzenia powoduje wiele zmian w budowie oraz funkcjonowaniu organizmu. Zmiany metaboliczne niejednokrotnie przyczyniają się do wzrostu zachorowalności wśród populacji starszych osób i pojawienia się zaburzeń stanu odżywienia. W obecnych czasach obserwuje się zwiększenie liczby osób w podeszłym wieku, co jest skutkiem rozwoju cywilizacyjnego i postępu społeczno-gospodarczego.
Cel pracy. Celem pracy jest ocena stanu odżywienia pensjonariuszy domów pomocy społecznej i Dziennego Domu Pobytu w Nysie.
Materiał i metody. Badaniu poddano 61 osób, w tym 10 mężczyzn i 51 kobiet. Podczas oceny stanu odżywienia wykorzystano kwestionariusz MNA oraz przeprowadzono pomiary antropometryczne obejmujące: pomiary masy ciała, wysokości ciała, obwodu ramienia, pasa oraz bioder. Zmierzono także grubości fałdu skórnego ramienia i fałdu ukośnego nad kolcem przednim kości biodrowej. Wyniki posłużyły do obliczenia ryzyka wystąpienia powikłań metabolicznych, stanu odżywienia białkowego i wskaźników BMI, WHR oraz AMC.
Wyniki. Nadwagę i otyłość stwierdzono u 75,4% przebadanych pensjonariuszy. Wykazano ryzyko pojawienia się powikłań metabolicznych u 90,2% osób. Dobrym stanem odżywienia białkowego wyróżniło się 29,4% badanych kobiet oraz 50% mężczyzn. Bardzo dobry stan odżywienia białkowego stwierdzono tylko u 23,5% kobiet. U osób z nadwagą oraz otyłością dominowała otyłość brzuszna. Wśród osób poddanych badaniu u 19,7% wykazano ryzyko niedożywienia.
Wnioski. Badane osoby starsze nie wykazywały cech niedożywienia.

Abstract

Background. Old age is one of the essential stages of human life. The aging process causes many changes in both the composition and functioning of the body. The prevalence of metabolic changes often contributes to the increase of morbidity in the population of elderly people and to the emergence of eating disorders. The percentage of elderly in the whole population has been rising in the last decades as a result of the development of civilisation as well as of social and economic progress.
Objectives. The aim of the study was to assess the nutritional status of the residents of nursing homes and a day-care center in Nysa, Poland.
Material and Methods. The group studied consisted of 61 people – 10 men and 51 women. During the evaluation of the nutritional status, the MNA questionnaire was used, and anthropometric measurements including body mass, body height, as well as arm, waist and hip circumference measurements were performed. The thickness of the BSF, TSF and SISF was also measured. The results were used to calculate the risk of metabolic complications, protein nutritional status, BMI, WHR, and AMC.
Results. Overweight and obesity has been found in 75.4% of the examined residents. WHR indicator disclosed the risk of metabolic complications in 92.2% of people. A good nutritional status was observed in 29.4% of women and 50.0% of men. A very good nutritional status has been found in only 23.5% of the female residents. Among the people with overweight and obesity, the abdominal obesity type dominated. In the group studied, 19.7% of the subjects are at risk of malnutrition.
Conclusion. The researched group did not show traits of malnutrition.

Słowa kluczowe

stan odżywienia, osoby starsze, pomiary antropometryczne

Key words

nutritional status, elderly, anthropometric measurements

Piśmiennictwo (32)

  1. Szcześniak P, Szuszkiewicz J, Michalak Ł, Orszulak-Michalak D. Żywienie i suplementacja diety w wieku podeszłym. Farm Pol. 2009;65(11):775–779. http://www.ptfarm.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2009/11-2009/04%20%20Zywienie%20i%20suplementacja.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  2. Duda G, Saran A. Polskie rekomendacje dotyczące spożycia witamin i składników mineralnych przez osoby w starszym wieku. Farm Współ. 2008;1:16–23. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/200801_Farmacja_007.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  3. Ożga E, Małgorzewicz S. Ocena stanu odżywienia osób starszych. Geriatria. 2013;7:98–103. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201302_Geriatria_005.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  4. Jabłoński E, Kaźmierczak U. Odżywianie się osób w podeszłym wieku. Gerontol Pol. 2005;13(1):48–54.
  5. Juruć A, Wierusz-Wysocka B, Bogdański P. Psychologiczne aspekty jedzenia i nadmiernej masy ciała. Farm Współ. 2011;4:119–126. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201103_Farmacja_006.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  6. Wojskowicz A, Wojszel B, Gułaj E, Wojskowicz P, Kasiukiewicz A, Klimiuk K. Otyłość a ryzyko niedożywienia w późnej starości – opis przypadku. Geriatria. 2013;7:51–55. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201301_Geriatria_007.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  7. Jurczak I, Barylski M, Irzmański R. Znaczenie diety u osób w wieku podeszłym – ważny aspekt prewencji zdrowia czy nieistotna codzienność? Geriatria. 2011;5:127–133.
  8. Lewandowicz M. Zindywidualizowana dietoterapia w odpowiedzi na zmiany w przewodzie pokarmowym związane ze starzeniem się lub wielochorobowością – część I. Geriatria. 2014;8:43–48. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201401_Geriatria_006.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  9. Szczygieł B. Niedożywienie – występowanie, przyczyny, następstwa, rozpoznanie i leczenie. Przegl Med Lab. 2007;2(7):3–11.
  10. Tokarz A, Stawarska A, Kolczewska M. Ocena jakościowa sposobu żywienia ludzi starszych zrzeszonych w wybranych warszawskich stowarzyszeniach społecznych. Bromat Chem Toksykol. 2007;4:359–364. http://www.ptfarm.pl/pub/File/wydawnictwa/b4_07/s%20359-364.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  11. Skokowska B, Dyk D, Miechowicz I. Realizacja zapotrzebowania kalorycznego u chorych w podeszłym wieku. Now Lek. 2013;82(1):108–111. http://www.nowinylekarskie.ump.edu.pl/uploads/2013/1/108_1_82_2013.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  12. Wojszel B. Niedożywienie i dylematy leczenia żywieniowego w geriatrii. Post Nauk Med. 2011;8:649–657. http://www.czytelniamedyczna.pl/3746,niedozywienie-i-dylematy-leczenia-zywieniowego-w-geriatrii1.html. Dostęp 13.11.2017.
  13. Wasiluk A, Saczuk J, Szyszka P, Chazan Z. Nadwaga i otyłość w po-pulacji 60-letnich i starszych mieszkańców Białej Podlaskiej. Med Og Nauk Zdr. 2015;21(2):227–232.
  14. Jarosz M, Charzewska J, Chabros E, Białkowska M. Metody oceny stanu odżywienia. W: Jarosz M, red. Zasady prawidłowego żywienia chorych w szpitalach. Warszawa, Polska: Instytut Żywności i Żywienia; 2011:42–61. http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/polzdrow_prawzywienie_20120522_zal14.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  15. Szymocha M, Bryła M, Maniecka-Bryła I. Epidemia otyłości w XXI wieku. Zdr Publ. 2009;119(2):207–212. https://www.researchgate.net/profile/Irena_Maniecka-Bryla/publication/281322323_Epidemia_otylosci_w_XXI_wieku/links/55e2405d08ae2fac471f9399/Epidemia-otylosci-w-XXI-wieku.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  16. Przybyszewska J, Żekanowska E, Kędziora-Kornatowska K, Porzych K, Cichon R, Rosińska Z. Ocena stanu odżywienia pacjentów w podeszłym wieku z niedokrwistością. Gerontol Pol. 2012;20(3):102–108.
  17. Humańska M, Kędziora-Kornatowska K. Wpływ miejsca zamieszkania osób w podeszłym wieku na stan odżywiania się. Gerontol Pol. 2009;17(3):126–128. http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2009-03-3.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  18. Roszkowski W. Żywienie osób starszych. W: Gawęcki J, red. Żywienie człowieka – podstawy nauki o żywieniu. T 2. Warszawa, Polska: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012:80–89.
  19. World Health Organization. Nutrition – Body mass index – BMI. http://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/nutrition/a-healthy-lifestyle/body-mass-index-bmi. Dostęp 20.06.2017.
  20. Charzewska J. Ocena stanu odżywienia. W: Gawęcki J, red. Żywienie człowieka – podstawy nauki o żywieniu. T 1. Warszawa, Polska: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012:529–543.
  21. Krzymińska-Siemaszko R, Wieczorowska-Tobis K. Ewolucja oceny niedożywienia u starszych chorych przy użyciu kwestionariusza MNA. Geriatria. 2012;6:139–143. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201203_Geriatria_001.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  22. Goluch-Koniuszy Z, Fabiańczyk E. Ocena stanu odżywienia i sposobu żywienia osób przebywających na emeryturze do 6 miesięcy. Roczn PZH. 2010;61(2):191–199. http://wydawnictwa.pzh.gov.pl/roczniki_pzh/ocena-stanu-odzywienia-i-sposobu-zywienia-osob-przebywajacych-na-emeryturze-do-szesciu-miesiecy?lang=pl. Dostęp 13.11.2017.
  23. Dudkowiak R, Poniewierka E. Analiza stanu odżywienia osób po 65. roku życia hospitalizowanych na oddziale gastroenterologicznym. Piel Zdr Publ. 2013;3(3):293–298. http://www.pzp.umed.wroc.pl/en/article/2013/3/3/293/. Dostęp 13.11.2017.
  24. Różańska D, Wyka J, Biernat J. Stan odżywienia ludzi starszych mieszkających w małym mieście – Twardogórze. Probl Hig Epidemiol. 2013;94(3):503–508. http://www.phie.pl/pdf/phe-2013/phe-2013-3-503.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  25. Wąsowski M, Walicka M, Marcinowska-Suchowierska E. Otyłość – definicja, epidemiologia, patogeneza. Post Nauk Med. 2013;26(4):301–306. http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2014/08/pnm_2013_301_306.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  26. Alska E, Sysakiewicz M, Buda K, et al. Otyłość u osób starszych – mierniki, przyczyny. Zasady żywienia osób starszych. Journal of Health Sciences. 2014;4(16):144–154. https://geriatriacmumk.files.wordpress.com/2015/03/pub-25-otyc582oc59bc487-u-osc3b3b-starszych-e28093-mierniki-przyczyny.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  27. Bogus K, Borowiak E, Kostka T. Otyłość i niska aktywność ruchowa jako ważne czynniki determinujące jakość życia osób starszych. Geriatria. 2008;2:116–120. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/200802_Geriatria_010.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  28. Nowak J, Brończyk-Puzoń A, Koszowska A, et al. Ocena wybranych parametrów antropometrycznych i biochemicznych grupy kobiet po 60 roku życia. Farm Współ. 2014;7:49–56.
  29. Roszkowski W, Chmara-Pawlińska R. Somatometria osób starszych jako wskaźnik stanu odżywienia. Roczn PZH. 2003;54(4):399–408. http://wydawnictwa.pzh.gov.pl/roczniki_pzh/somatometria-osob-starszych-jako-wskaznik-stanu-odzywienia?lang=pl. Dostęp 13.11.2017.
  30. Przybyszewska J, Żekanowska E, Kędziora-Kornatowska K, Porzych K, Cichon R, Rosińska Z. Ocena stanu odżywienia pacjentów w podeszłym wieku z niedokrwistością. Gerontol Pol. 2012;20(3):102–108. http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2012-03-5.pdf. Dostęp 13.11.2017.
  31. Brodowski J, Kamińska MS. Ocena zagrożenia niedożywieniem pacjentów w wieku podeszłym objętych podstawową opieką zdrowotną w kontekście ryzyka upadku. Med Og Nauk Zdr. 2013;19(4):544–548. http://www.monz.pl/Ocena-zagrozenia-niedozywieniem-pacjentow-w-wieku-podeszlym-objetych-podstawowa-opieka,73452,0,1.html. Dostęp 13.11.2017.
  32. Strugała M, Wieczorowska-Tobis K. Ocena stanu odżywienia pacjentów Oddziału Geriatrycznego w kontekście ich sprawności funkcjonalnej. Geriatria. 2011;5:89–93. http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201102_Geriatria_007.pdf. Dostęp 13.11.2017.