Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne

Piel. Zdr. Publ.
Index Copernicus (ICV) – 69,56
Ogólny współczynnik odrzuceń – 24,83%
ISSN 2082-9876 (print)
ISSN 2451-1870 (online)
Periodyczność – kwartalnik

Pobierz PDF

Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nursing and Public Health

2018, tom 8, nr 3, lipiec-wrzesień, str. 163–170

doi: 10.17219/pzp/81101

Typ publikacji: praca oryginalna

Język publikacji: polski

Pobierz cytowania:

  • BIBTEX (JabRef, Mendeley)
  • RIS (Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero)

Creative Commons BY-NC-ND 3.0 Open Access

Nawyki żywieniowe dzieci w wieku przedszkolnym z terenu Katowic

Eating habits in children of preschool age from Katowice

Anna Kościej1,B,C,D, Urszula Skotnicka-Graca1,E,F, Aleksandra Bryś1,A,B

1 Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląska Wyższa Szkoła Medyczna, Katowice

Streszczenie

Wprowadzenie. Okres przedszkolny jest ważnym etapem w życiu dziecka. Liczne badania dowodzą, że prawidłowe żywienie dzieci w tym czasie ma kluczowe znaczenie dla ich zdrowia w wieku dorosłym.
Cel pracy. Celem pracy było zbadanie wpływu rodziców i przedszkola na kształtowanie nawyków żywieniowych dzieci. Analizie poddano zachowania żywieniowe dzieci przedszkolnych.
Materiał i metody. Badanie przeprowadzono w 6 losowo wybranych katowickich przedszkolach. Objęto nim 100 rodziców dzieci w wieku 3–6 lat. Metodą badawczą była ankieta, która dotyczyła sposobów żywienia dzieci uczęszczających do przedszkola. Dodatkowo analizą jakościową objęto również jadłospisy z tych samych placówek.
Wyniki. Zaobserwowano istotną zależność pomiędzy konkretnymi zachowaniami żywieniowymi a wskaźnikiem BMI. Dzieci z zaburzeniami wzrostowo-wagowymi, w szczególności te z nadmierną masą ciała, częściej spożywały słodycze czy dania typu fast food niż dzieci z prawidłową masą ciała. Wśród dzieci z prawidłowym wskaźnikiem BMI spożycie warzyw i owoców było częstsze aniżeli wśród dzieci z nieprawidłową masą ciała. Analiza jadłospisów przedszkolnych wykazała zbyt małą podaż świeżych warzyw i owoców, produktów pełnoziarnistych, a także nadmierną ilość cukrów prostych i liczbę produktów wysoko przetworzonych.
Wnioski. Przeprowadzone badania wykazały występowanie nieprawidłowości zarówno w nawykach żywieniowych dzieci, jak i w jadłospisach przedszkolnych. Mimo tych nieprawidłowości większość rodziców była zadowolona z posiłków, które dzieci otrzymywały w placówkach. Wskazuje to, iż rodzice nie są wystarczająco świadomi roli prawidłowego żywienia dzieci w wieku przedszkolnym, a także nie znają podstawowych zasad sporządzania posiłków. Uzyskane rezultaty świadczą o konieczności prowadzenia działań edukacyjnych skierowanych zarówno do rodziców, jak i pracowników przedszkoli.

Abstract

Background. Preschool period is an important stage in child’s life. Numerous studies have shown that proper preschool nutrition is crucial to the health of an adult.
Objectives. The aim of the study was to evaluate the influence of parents and kindergartens on formation the dietary habits of children. The nutritional behavior of children during this period was also analyzed.
Material and methods. The study was conducted in 6 randomly selected kindergartens in Katowice. It involved 100 parents of children aged 3–6 years. The research method was a survey, which concerned a methods of feeding children attending kindergartens. In addition, qualitative analysis also covered the menus from the same institutions.
Results. There was a significant relationship between specific eating behaviors and BMI. Children with abnormal BMI, especially those with excessive body weight, consumed sweets or fast food more frequently than healthy children. Among children with normal BMI fruit and vegetable intake was higher than among children with abnormal body weight. Analysis of menus in kindergarten demonstrated insufficient supply of fresh vegetables, fruits, whole grains, as well as an excessive amount of simple sugars and highly processed foods.
Conclusion. Despite the abnormal eating habits and irregularities in meals of preschool children, most parents were satisfied with meals their children received in the kindergartens. This indicates that parents are not sufficiently aware of the role of proper nutrition of preschool children and do not know the basics of preparing meals. The results show the need to conduct educational activities for both parents and kindergarten staff.

Słowa kluczowe

dzieci, odżywianie, przedszkole

Key words

children, nutrition, kindergarten

Piśmiennictwo (18)

  1. GUS. Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2016/2017. Zakład Wydawnictw Statystycznych: 2017;123–126. https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5488/1/12/1/oswiata_i_wychowanie_w_roku_szkolnym_2016-2017.pdf.
  2. Law C. Early growth and chronic disease: A public health overview. Mat Child Nutr. 2005;1(3):169–176.
  3. Merkiel S, Chalcarz W. Nutrition in preschool age: Part 1: Importance, reference values, methods of research and their application. Review New Med. 2007;3:68–73.
  4. Krenc Z, Wosik-Erenbek M. Analiza żywienia, nawyków żywieniowych oraz aktywności ruchowej u dzieci we wczesnym wieku szkolnym w aspekcie prewencji chorób cywilizacyjnych układu krążenia. Nowa Pediatr. 2011;2:23–27.
  5. Palczewska I, Niedźwiedzka Z. Wskaźniki rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży warszawskiej. Med Wieku Rozw. 2001;5(supl 1):17–118.
  6. Stunkard A, Sorensen T, Schulsinger F. Use of the Danish Adoption Register for the study of obesity and thinness. W: The Genetics of Neurological and Psychiatric Disorders. Nowy Jork, USA: Raven Press; 1983.
  7. Wolnicka K. Zalecenia dotyczące wartości odżywczej posiłków przedszkolnych. W: Charzewska J, red. Jadłospisy dla dzieci w wieku przedszkolnym (śniadania, obiady, podwieczorki) opracowane zgodnie z zasadami zdrowego żywienia. Warszawa: IŻŻ; 2011:116–122. http://www.zachowajrownowage.pl/wp-content/uploads/2015/06/Przedszkola-II-druk-PIATEK2.pdf.
  8. Turlejska H, Pelzner U, Szponar L, Konecka-Matyjek E. Zasady racjonalnego żywienia – zalecane racje pokarmowe dla wybranych grup ludności w zakładach żywienia zbiorowego. Gdańsk: ODDK; 2006.
  9. Szanecka E, Małecka-Tendera E. Postrzeganie masy ciała przez chłopców i ich matki w odniesieniu do ich stanu odżywienia. Endokrynol Pediatr. 2013;12,1(42):45–56.
  10. Mazur A, Rogozińska E, Mróz K, Ragan M, Mazur D, Małecka-Tendera E. Występowanie nadwagi i otyłości u dzieci przedszkolnych z regionu rzeszowskiego. Endokrynol Otyłość. 2008;4(4):159–162.
  11. Newerli-Guz J, Kulwikowska K. Zachowania żywieniowe i preferencje dzieci w wieku przedszkolnym. Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej w Gdyni. 2014;12:80–89.
  12. Lange E, Gandziarek D, Tymolewska-Niebuda B. Skład ciała i nawyki żywieniowe dzieci w wieku 14–17 lat. Bromat Chem Toksykol. 2011;44(3):389–397.
  13. Kostecka M. Prawidłowe żywienie dzieci w wieku przedszkolnym jako niezbędny element profilaktyki chorób cywilizacyjnych. Piel Zdr Publ. 2013;3(3):257–263.
  14. Szczepańska E, Janion K, Stanuch B, Rydelek J, Heller-Surowiec M, Kulesza K. Zachowania żywieniowe rodziców dzieci przedszkolnych zamieszkałych na terenie Górnego Śląska. Nowa Pediatr. 2014;3:87–91.
  15. Reguła J, Zielke M. Styl życia i preferencje pokarmowe dzieci i młodzieży otyłej w porównaniu z osobami o prawidłowych wskaźnikach rozwoju somatycznego. Żyw Człow Metabol. 2007;34(3–4):961–964.
  16. Kolarzyk E, Janik A, Kwiatkowski J. Zwyczaje żywieniowe dzieci w wieku przedszkolnym. Probl Hig Epidemiol. 2008;89(4):527–532.
  17. Gacek M. Sposób żywienia dzieci przedszkolnych ze środowiska wielkomiejskiego. Rocz Panstw Zakl Hig. 2012;63(4):477–482.
  18. Łoś-Rycharska E, Niecławska A. Spożycie pokarmów typu fast-food przez dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym. Pediatr Pol. 2010;85(4):345–352.